Toen ik mijn eerste MRI-uitslag kreeg, hoorde ik woorden die ik niet kende en zag ik plekken waarvan ik niet wist waar ze zaten. Deze pagina is wat ik toen had willen hebben: een kaart van het gebied, zodat de woorden van je neuroloog ergens op slaan.
Wat je hieronder ziet is een schematische tekening — geen scan, en niet die van jou. Hij laat zien welk deel van de hersenen waar ongeveer over gaat. Meer niet, en dat is met opzet.
Van kijken naar begrijpen
Schematische tekening van de hersenen in drie aanzichten, met veertien gekleurde functiegebieden. De betekenis van elke kleur staat als tekst in de legenda onder de afbeelding.
Wat elke kleur betekent
Deze kaart laat zien welk deel van de hersenen waar ongeveer over gaat. Eén ding is belangrijk om er meteen bij te weten: bij MS zit de schade meestal niet in deze gebieden zelf, maar in de bekabeling ertussen — de witte stof, met de isolatielaag eromheen. De kamers blijven heel; de draden die ze verbinden raken beschadigd. Daarom kan een plekje op een onverwachte plaats iets veranderen wat ver daarvandaan gebeurt.
Doen, plannen en spreken
Voorhoofd · frontale kwab
- Beweging aansturen
- Stuurt de spieren aan die je bewust gebruikt — je hand, je been, je stem.
- Woorden vormen · zone van Broca
- Zet wat je wilt zeggen om in de spierbewegingen die er spraak van maken.
- Kijken en je richten
- Beweegt hoofd en ogen naar waar je aandacht heen gaat, en houdt je houding daarop af.
- Overzicht houden
- Concentratie, plannen, keuzes maken, jezelf afremmen, creativiteit — het deel dat de rest bij elkaar houdt.
Wat mensen soms merkenMoeite met plannen of met beginnen aan iets. Woorden die er wel zijn maar er niet uit komen. Een arm of been dat trager reageert dan je verwacht.
Voelen en herkennen
Boven en achter · pariëtale kwab
- Gevoel binnenkrijgen
- Ontvangt wat je huid en je spieren doorgeven: aanraking, temperatuur, en waar je ledematen zich bevinden.
- Voelen wat iets ís
- Maakt van dat gevoel een oordeel — gewicht, structuur, grootte en vorm. Een sleutel in je broekzak herkennen zonder te kijken.
- Zintuigen samenvoegen
- Legt wat je ziet, hoort en voelt over elkaar heen tot één beeld van wat er om je heen gebeurt.
Wat mensen soms merkenTintelingen of een doof gevoel. Een hand die het wel voelt maar niet meer goed herkent. Onhandigheid die groter is dan de kracht die je mist.
Horen, begrijpen en onthouden
Zijkant · temporale kwab
- Geluid opvangen
- Neemt geluid waar — nog vóór er betekenis aan gegeven wordt.
- Taal begrijpen · gebied van Wernicke
- Maakt van klanken woorden met betekenis. Broca vormt de zin, Wernicke begrijpt hem.
- Kort onthouden en koppelen
- Houdt vast wat er net gebeurde, en verbindt dat met evenwicht en met gevoelsreacties.
- Ruiken
- Reuk, en de herinneringen die eraan vastzitten — de kortste weg tussen een geur en een gevoel.
Wat mensen soms merkenEen gesprek in een druk café niet meer kunnen volgen. De draad kwijtraken van wat net gezegd is.
Zien
Achterhoofd · occipitale kwab
- Beeld maken en herkennen
- Zet licht om in beeld, herkent wat je ziet, en stemt je oogbewegingen daarop af.
Wat mensen soms merkenWazig of dubbel zien, kleuren die valer lijken, pijn bij het bewegen van het oog. Bij MS begint dit vaak niet achterin het hoofd maar bij de oogzenuw zelf — opnieuw: de bekabeling, niet de kamer.
Coördineren
Onderaan achter · kleine hersenen
- Beweging vloeiend maken
- Zorgt dat bewegingen soepel op elkaar aansluiten, houdt je in evenwicht en vangt je op voor je valt. Het bepaalt niet wát je doet, maar hoe gelijkmatig het gaat.
Wat mensen soms merkenOnvast lopen, vooral in het donker. Een beweging die het doel net voorbijschiet. Spraak die trager of hakkeliger klinkt.
Alarm, honger en emotie
Diep in het midden · geen kwab
- Basisreacties
- Pijn, honger, dorst, en de vecht-of-vluchtreactie. Dit ligt diep en centraal, onder de kwabben — het is het oudste deel en het werkt zonder dat je erover nadenkt.
Wat mensen soms merkenDit gebied hoort bij de regeling van temperatuur en alarm. Het is een van de redenen dat warmte bij MS zo veel verschil kan maken.
Waarom dit geen kaart van jou is. Twee mensen met precies dezelfde plekjes op een scan kunnen totaal verschillend functioneren, en twee mensen met heel verschillende scans kunnen hetzelfde merken. Wat je op deze kaart ziet is waar iets ongeveer gebeurt bij de meeste mensen — niet waar het bij jou zit, en niet wat het bij jou doet.
Waar ik aan werk
Deze tekening is plat, en het brein is dat niet. Ik bouw daarom aan een driedimensionaal model waarin je zelf kunt draaien, de buitenkant kunt wegpellen en kunt zien hoe grijs en wit zich tot elkaar verhouden — met erbij welk deel op een meting rust en welk deel gewoon een tekening is.
Dat is nog niet openbaar. Er ligt een vraag over het bronmateriaal die eerst beantwoord moet worden, en daar wil ik niet op vooruitlopen –> als hij er is, staat hij hier.
Ik ben geen onderzoeker en ik ga ook niet doen alsof. Wat ik wél doe is proberen te begrijpen hoe het werkt, en alles wat ik meen te weten daarna zo hard mogelijk zelf onderuithalen. Zie je iets staan wat niet klopt –> laat het me weten. Dat is nuttiger dan een compliment.
Deze website bevat persoonlijke inzichten en is geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts voor medische vragen of beslissingen. Deze website is een persoonlijke verkenning van MS en de onderliggende wetenschap. Waar mogelijk stem ik mijn interpretaties af met medische professionals om de informatie zorgvuldig en correct te houden.